🏰 იმერეთის ეკლესიები და მონასტრები: სრული გზამკვლევი 22 ობიექტზე
🏛️ რა უნდა იცოდეთ იმერეთის ეკლესიებზე
Madloba-ს კატალოგში 22 ობიექტია: UNESCO-ს ძეგლებიდან ჭიათურასთან გამოქვაბულში ჩამჯდომ მონასტრამდე და ზესტაფონის ტყეში XIV საუკუნის ფრესკებამდე.
იმერეთში შუა საუკუნეების ეკლესიების სიმჭიდროვე დასავლეთ საქართველოში ყველაზე მაღალია. გელათი და ბაგრატი UNESCO-ს სიაშია და ყველამ იცის. მაგრამ იმერეთის ეკლესიების კატალოგში Madloba-ზე კიდევ 20 ობიექტია: ბუნებრივ გამოქვაბულში XIV საუკუნის ფრესკებით ნაგები მღვიმევი ჭიათურასთან, კაცხის შობის მონასტერი ქრიზანთემის ფორმის გუმბათით, უბისი ოსტატ დამიანეს ნამუშევრებით ზესტაფონის ტყეში. უმეტეს ამ ადგილას ტურისტული ჯგუფები არ დადიან.
ობიექტები სამ მიმართულებად ნაწილდება ქუთაისიდან. პირველი: გელათი და მოწამეთა წყალწითელას ხეობაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 10-15 წუთი ტაქსით. მეორე: უბისი და მღვიმევი ქუთაისი-თბილისის გზატკეცილზე, ზესტაფონის გავლით ჭიათურამდე. მესამე: კაცხი, სვეტი და შობის მონასტერი, ჭიათურის მუნიციპალიტეტისკენ. ცხრაჯვარი ნაქერალის უღელტეხილთან სამხრეთით ცალკე დგას: ეს სერიოზული მთის გასვლაა.
ყველა ობიექტი მოქმედი მონასტერია, არა მუზეუმი. სავალდებულოა მოკრძალებული სამოსი, ბრჭყვიალა გარეშე ფოტოგრაფია და სიჩუმე მსახურებისას. შესვლა ყველგან უფასოა.
იმერეთის ეკლესიები და მონასტრები მიმართულებების მიხედვით
აირჩიეთ მიმართულება, რომ კატალოგში გადახვიდეთ ან გზამკვლევი წაიკითხოთ.
🏙️ ქუთაისის მახლობლად 3
🌿 ზესტაფონი, უბისი და ჭიათურა 4
🏔️ კაცხი და ჭიათურის მუნიციპალიტეტი 2
🗺️ საჩხერე, სამტრედია, თერჯოლა და ტყიბული 4
ყველა 22 ობიექტი ინტერაქტიულ რუკაზე. მარკერის ფერი: მუქი ოქრო — UNESCO და მთავარი, ოხრა — ცნობილი, რუხი — ნაკლებად ცნობილი.
🗺️ იმერეთის ეკლესიები და მონასტრები რუკაზე
Google Maps-ში გახსნა🏛️ გელათი: მონასტერი, სადაც სწავლობდნენ
გელათის მონასტრის ადგილმდებარეობა Madloba-ს კატალოგში შეინახეთ გასვლამდე.
დავით IV აღმაშენებელმა გელათი 1106 წელს დააარსა, ქუთაისიდან 11 კმ-ში, წყალწითელას ხეობაში. ააგო არა სარეპრეზენტაციო მონასტრად, არამედ სწავლის ადგილად. გელათის აკადემია საუკუნეების განმავლობაში მუშაობდა: ბერძნული და არაბული ავტორები ითარგმნებოდა, ფილოსოფია და ღვთისმეტყველება ქართულად იწერებოდა.
კომპლექსი სამი ეკლესიაა. მთავარი: ღვთისმშობლის შობის ტაძარი XII საუკუნიდან. აფსიდაში XII საუკუნის მოზაიკა სახელდებიანია: ღვთისმშობელი ყრმით, მთავარანგელოზებით. ეკლესიების კედლებზე XII, XIII და XVI საუკუნეების ფრესკებია, ყოველი ეპოქა ახალ ფენად დაეტანა.
დავით თავად მთავარი კარიბჭის ქვეშ არის დაკრძალული. მისი ნება იყო: ყოველი შემსვლელი მის სამარხს გადაეარა. გელათში ასევე განისვენებს დედოფალი თამარი და რამდენიმე სხვა ქართველი მეფე.
UNESCO-ს სია 1994 წლიდან. 11 კმ ქუთაისიდან, ტაქსი ან მარშრუტკა დავით აღმაშენებლის გამზირიდან. შესვლა უფასოა, სავალდებულოა მოკრძალებული სამოსი. დილით ნაკლები ტურისტია.
🏛️ ბაგრატის ტაძარი: ქალაქის თავზე
ბაგრატის ტაძარი ქუთაისის უკიმერიონის გორაზე დგას. ქალაქის ნებისმიერი წერტილიდან ჩანს.
XI საუკუნის დასაწყისში ბაგრატ III, გაერთიანებული საქართველოს პირველი მეფე, ააგო. 1994 წელს UNESCO-მ გელათთან ერთად ჩართო სიაში. 1692 წელს ოსმალეთის ჯარებმა ქუთაისი დაიკავეს და ტაძრის შიგნით ჩატვირთული დენთის საწყობი ააფეთქეს. გუმბათი დაეცა, კედლები გაიხვა. ნანგრევები საუკუნეების განმავლობაში იდგა.
2012 წელს რეკონსტრუქცია დასრულდა აღდგენილი გუმბათით. UNESCO-მ საჯაროდ გააკრიტიკა მეთოდები, მაგრამ ტაძარი სიაში დარჩა. XI საუკუნის ჩუქურთმის ორიგინალური ფრაგმენტები ნათლად ჩანს კედლების ქვედა ნაწილებში.
მოქმედი საკათედრო ტაძარი. ქუთაისის ცენტრიდან 10-20 წუთი ფეხით გორაზე. შესვლა უფასოა.
🏛️ მოწამეთა: კლდე, მდინარე და წმინდანების ნაწილები
მოწამეთის მონასტერი ქუთაისიდან 6 კმ, წყალწითელას ხეობაზე.
736 წელს არაბი სარდალი მურვან ყრუ დასავლეთ საქართველოში შემოიჭრა. ძმები, მთავრები დავით და კონსტანტინე არგვეთელები, შეიპყრეს. პირობა შესთავაზეს: ისლამი ან სიკვდილი. ძმებმა მეორე აირჩიეს. მათი სხეულები მდინარეში ჩააგდეს, მაგრამ ნაპირს მიაჩოცა. კანონიზებულ იქნა, ადგილი წმინდად იქცა.
ბაგრატ IV-მ XI საუკუნეში ააგო ახლანდელი მონასტერი. სიწმინდე მარცხნივ დგას. ადგილობრივი ტრადიცია: სამჯერ მუხლით შემოუარო, სასურველი ისრულება. ხალხი ამას ჩუმად, სერიოზულად აკეთებს. 15 ოქტომბერს მოწამეთობა — ძმების ხსენების დღე — ერთ-ერთი მთავარი სადღესასწაულოა.
ადგილი პატარაა. მაგრამ ხეობაზე კლდის მოზღვავება და სიჩუმე ქმნის გარემოს, რომელიც დიდხანს გრძელდება. ქუთაისიდან გელათის შემდეგ კომფორტულია: ორივე ერთ ხეობაშია, 15 წუთი ტაქსით.
🏔️ მღვიმევი: გამოქვაბულის მონასტერი ჭიათურის თავზე
მღვიმევი ჭიათურის აღმოსავლეთ გარეუბანშია, კვირილას ხეობის თავზე. ქვემოდან თითქმის არ ჩანს: გზაზე პატარა მაჩვენებელია, შემდეგ კიბე, გვირაბი, კიდევ კიბე.
XIII საუკუნეში 35 მ სიღრმის ბუნებრივ გამოქვაბულში ააგეს. სხვა ქართული გამოქვაბულის მონასტრებისგან განსხვავებით, კლდეში არ არის გამოჭრილი, ბუნებრივ ღრუშია ჩაწყობილი. მთავარი ეკლესიის ჭერის ნაწილი სუფთა კლდეა. ჩრდილოეთ კედელზე XIII საუკუნის ფრესკებია მშენებელთა პორტრეტებით: ერისთავი რატი კახაბერიძე, მისი მეუღლე რუსუდანი, ძმა ნიანია. ეს სახელდებიანი ადამიანები არიან, არა პირობითი სახეები.
მონასტერი XIV საუკუნის ბოლოს თემურლენგის ლაშქრობას გადაურჩა. ახლა მოქმედი სამონაზვნო ქალთა კომუნაა. აივნიდან ჩანს ძველი ჭიათურა საბჭოური ბაგირგზებით.
დილით ჩასვლა სჯობს. ქალებს სავალდებულოა თავსაბური. შესვლა უფასოა. მაჩვენებელი პატარაა, ყურადღებით ნახეთ.
🏔️ კაცხი: სვეტი და ქრიზანთემის გუმბათის მონასტერი
ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, ზესტაფონიდან 40 კმ-ზე, ორი ობიექტი ერთმანეთისგან 1 კმ-შია. ტურისტების უმეტესობა ერთს მიდის და მეორეს ვერ ხვდება.
კაცხის სვეტი 40-მეტრიანი კლდეა კაცხურის ხეობაზე. მწვერვალზე სიმეონ სვეტოსანის ეკლესია და განმარტოებული ბერის სენაკებია. ასვლა მხოლოდ ბერებისთვის. ქვემოდან ყურება ნაკლებ შთამბეჭდავი არ არის: კლდე ვერტიკალურია, ეკლესია ზევით შეუძლებლად გამოიყურება. კოორდინატები: 42.287481, 43.215840. მზის ჩასვლისას საუკეთესო ფოტო.
კაცხის შობის მონასტერი სვეტიდან 1 კმ-ზე, გზიდან ჩანს. XI საუკუნის დასაწყისში ბაღვაშებმა ააგეს. ეკლესიის გუმბათის ყელი ქრიზანთემის ფორმისაა: ასეთი საქართველოში სხვა არ გვაქვს. კოორდინატები: 42.26949, 43.21306.
სვეტის ძირში პატარა კიოსკია კასირის გარეშე: წყალი ან ლობიანი აიღე, ფული ჩადე. კაფე სოფელ კაცხში არ არის.
🌿 უბისი: XIV საუკუნის ფრესკები ტყეში
უბისი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტშია, ზესტაფონიდან 15 კმ, ქუთაისი-თბილისის გზატკეცილსა და დზირულას მდინარეს შორის. ბევრი არ ჩადის, თუმცა მოსახვევი ადვილია.
IX საუკუნეში გრიგოლ ხანძთელის ინიციატივით დაარსდა. მთავარი ეკლესია წმ. გიორგისა: სამი სამლოცველოიანი დარბაზული ტიპი. არქიტექტურა მოკრძალებულია. ღირებულება შიგნითაა.
XIV საუკუნის ფრესკები ოსტატ დამიანეს ეკუთვნის. ეს ამ მხატვრის ერთადერთი შემორჩენილი ნამუშევრებია. სტილი ნათელია, თითქმის მხიარული, ოქრო და ლაჟვარდი. ქართული შუა საუკუნეების ფერწერის სპეციალისტებს შორის უბისი სავალდებულოდ ითვლება.
შესვლა უფასოა. მომვლელი ჩვეულებრივ ადგილზეა. სჯობს შუადღემდე ჩასვლა.
🌿 ცხრაჯვარი: ნაქერალის უღელტეხილთან
ცხრაჯვარი ნაქერალის უღელტეხილთან, ტყიბულის მუნიციპალიტეტში. შუა საუკუნეების ეკლესია ქედის მწვერვალზე, ხედი ორივე ხეობაზე. ასვლა სერიოზულია. სამაგიეროდ ზევით გარდა შენს, სხვა არ იქნება. მხოლოდ მაისიდან ოქტომბრამდე: ზამთარში უღელტეხილი დახურულია.
🌿 კატალოგის სხვა ობიექტები
ილემის ეკლესია ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში, ქვემო ილეში. განმარტოებული ადგილი.
ოქონის ღვთისმშობლის ეკლესია საჩხერის მუნიციპალიტეტში. იშვიათი მიძღვნა.
წმ. გიორგის ეკლესია, ზემო აბაშა სამტრედიის მუნიციპალიტეტში.
თაბაკინი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში. VII-VIII საუკუნეების კათოლიკური წმ. გიორგის ეკლესია ხეობაში.
სიმონეთის მონასტერი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში. მოქმედი სამონაზვნო.
🗺️ მარშრუტის ვარიანტები
მარშრუტის ვარიანტები აირჩიეთ დროის მიხედვით
📌 რა წავიღოთ
📌 რა წავიღოთ
📜 იმერეთის სამეფო და მისი ეკლესიები
გელათი, ბაგრატი, მოწამეთა XI საუკუნეში, გაერთიანებული საქართველოს პერიოდში, აიგო. შემდეგ ქვეყანა კვლავ დაიშალა და იმერეთი 1463 წლიდან 1810 წლამდე დამოუკიდებელ სამეფოდ არსებობდა.
სამი ნახევარი საუკუნის სახელმწიფოებრიობამ არქიტექტურული კვალი დატოვა. მეფეები ეკლესიებს პოლიტიკური ჟესტის სახით აშენებდნენ. დავით აღმაშენებელმა გელათში ყველაფერი ჩადო. ბაგრატ III-მ ბაგრატი ისე ააგო, რომ ქუთაისის ნებისმიერი წერტილიდან ჩანდეს. გვიანდელი ობიექტები, მღვიმევი, უბისი, კაცხის მონასტერი, ფეოდალებმა და სამონასტრო გაერთიანებებმა ააგეს. მასშტაბი ნაკლებია, მაგრამ სწორედ იქ შემორჩა ის, რაც დიდ ტაძრებში არ არის: ფრესკები სახელდებიანი ადამიანებით, ამ ქვეყანაში სხვა არსად არსებული გუმბათი, მიმართულების ნიშნის გარეშე გამოქვაბულში ჩამჯდომი მონასტერი.
1810 წელს იმერეთის სამეფო რუსეთის იმპერიაში შევიდა. ნაწილი ეკლესიებისა დაეცა. გელათი რამდენჯერმე გარემონტდა. უბისი დიდი ხნით დავიწყებული იყო, შემდეგ გახსენდა, ახლა დამიანეს ფრესკები მინის მიღმაა.
იმერეთის ისტორიაზე ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი ვრცლად მოგვითხრობს.
ჩამოტვირთეთ იმერეთის ეკლესიების გზამკვლევი
22 ობიექტი კოორდინატებით, ისტორიით, ხელმისაწვდომობის დონით და Madloba-ს კატალოგის ბმულებით. შეინახეთ ტელეფონში ოფლაინ გამოყენებისთვის.
თქვენ უკვე ყოფილხართ იმერეთის ეკლესიებში? დატოვეთ შეფასება Madloba-ზე: გვიამბეთ, რომელი ადგილი ყველაზე მეტად გაგიკვირვათ და ღირს თუ არა მღვიმევსა და უბისში გიდის გარეშე ჩასვლა.
ინფორმაცია განახლებულია 2026 წლის ივნისისთვის. ყველა მონასტერი მოქმედია. სადღესასწაულო დღეებში ლიტურგიის განრიგმა შეიძლება ვიზიტი შეზღუდოს. მოკრძალებული სამოსი ყველგან სავალდებულოა.
❓ ხშირად დასმული კითხვები
Madloba-ს კატალოგში 22 ობიექტია. ორი UNESCO-ს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია: გელათი და ბაგრატი.
გელათი. 1106 წელს დავით აღმაშენებელმა დააარსა, ამოქმედდა შუა საუკუნეების აკადემია, XII საუკუნის მოზაიკა შემორჩა. ქუთაისიდან 11 კმ, ტაქსი ან მარშრუტკა.
ტაქსი 15-20 წუთია. მარშრუტკა დავით აღმაშენებლის გამზირიდან. მოწამეთთან ერთ დღეში კომფორტულია: ორივე ერთ ხეობაშია.
35 მ სიღრმის ბუნებრივ გამოქვაბულშია, ჭიათურის კიდეზე. კლდეში გამოჭრილი კი არ არის, ბუნებრივ ღრუშია ჩაწყობილი. ასეთი საქართველოში სხვა არ გვაქვს. XIII საუკუნის მოქმედი სამონაზვნო ქალთა კომუნა, ფრესკებით.
არა. მხოლოდ ბერები ადიან. ქვემოდან ყურება და ფოტოგრაფია თავისუფლად. მზის ჩასვლისას საუკეთესო შუქია.
VIII საუკუნის მოწამეების, ძმების დავითისა და კონსტანტინე არგვეთელების, ნაწილები. მდ. წყალწითელას კლდეზე, ქუთაისიდან 6 კმ. 15 ოქტომბერს მოწამეთობა.
უბისი XIV საუკუნის ფრესკებით ზესტაფონთან; კაცხის შობის მონასტერი ქრიზანთემის გუმბათით, სვეტიდან 1 კმ-ზე; ცხრაჯვარი ნაქერალის უღელტეხილთან. სამივე Madloba-ს კატალოგშია, ტურისტული ჯგუფები არ დადიან.
დახურული მხრები და მუხლები, ქალებს თავსაბური. მსახურებისას სიჩუმე. ბრჭყვიალის გარეშე ფოტოგრაფია ჩვეულებრივ დასაშვებია. შესვლა ყველგან უფასოა.
გელათი, ბაგრატი, მოწამეთა: მთელი წელი. ცხრაჯვარი მხოლოდ მაისი-ოქტომბერი: ნაქერალა ზამთარში დახურულია. ივლის-აგვისტოში გელათში ბევრი ჯგუფია, დილით ჩასვლა სჯობს.
მთავარი ობიექტების უმეტესობა XI საუკუნეში, გაერთიანებული სამეფოს პერიოდში, ან XV-XVIII საუკუნეებში, დამოუკიდებელ იმერეთის სამეფოში, აიგო. ეკლესიის მშენებლობა პოლიტიკური ჟესტი იყო: მეფეები და ფეოდალები ძალაუფლებას და ღვთისმოსაობას ერთდროულად ამტკიცებდნენ. 1810 წელს სამეფო რუსეთის იმპერიაში შევიდა, ნაწილი ეკლესიებისა დაეცა. უბისი და მღვიმევი საბჭოთა და პოსტსაბჭოთა პერიოდში კვლავ ყურადღების ცენტრში მოექცა.
ასევე წაიკითხეთ
- იმერეთის სამეფო რეზიდენციები: გეგუთი და სოლომონ II-ის სასახლე
- ხალდეს მაცხოვრის ეკლესია სვანეთში: ისტორია და ფრესკები
- არმაზის ღვთისმშობლის მონასტერი: მომლოცველთა ადგილი მდინარე არმაზისწყალზე
- იმერეთის სოფლის სიწმინდეები: გზამკვლევი რეგიონის პატარა ეკლესიებსა და მონასტრებზე
- იმერეთის ციხესიმაგრეები და ციხესიმაგრეები: რეგიონის ნანგრევებისა და ქუთაისის გზამკვლევი
2 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში
Imereti’s churches are like whispers of the past, and though the description of frescoes in Ubisi is tantalising, I wonder how accessible these sites really are. Are there guides available who can bring the stories to life? I often find myself lost in thought, pondering what happened in these sacred spaces, but sometimes it’s hard to chase down the answers.
If I manage to visit again, I’d love to know: is there a particular time of year when these places are less crowded but still vibrant?