გიორგი ლეონიძის სახელობის ლიტერატურის მუზეუმი
📚 ლიტერატურული მუზეუმი · ⏱️ 1–2 საათი · 📍 თბილისი, ყოფილი ნაცვლის სასახლე
📖 ვიზიტამდე
| 📍 შენობა | კავკასიის რუსეთის იმპერატორის ნაცვლის მოადგილის ყოფილი სასახლე (1938 წლიდან) |
| 📅 დაარსდა | 1929 წ. ოფიციალურად გაიხსნა 1930 წელს ტიციან ტაბიძის და მწერალთა ფედერაციის ინიციატივით |
| 🗃️ კოლექცია | 130 000 ხელნაწერი · 2000 ფერწ./გრაფ. ნამუშევარი · 27 000 ფოტო · 40 000+ წიგნი |
| 💎 უნიკალური | «ქართველ ხალხის ქება» (ხათია-სოფიევსკის კოდექსი, XVII ს.) — ერთადერთი ეგზემპლარი |
| 🕐 სამუშაო საათები | ყოველდღე, ორშაბათის გარდა |
| 🔄 რეაბილიტაცია | 2018 — ფასადი და ინტერიერი აღდგა, ექსპოზიციები განახლდა |
| 💰 შესვლა | უფასო. ექსკურსია გიდით დამატებით ჯდება |
🧭 ვისთვისაა ეს სტატია
ქართული ლიტერატურის მუზეუმი ჩვეულებრივ თბილისის «ფოტოგენური» ღირსშესანიშნაობების ჩრდილში რჩება. მაგრამ სწორედ აქ ინახება 130 000 ხელნაწერი, XVII საუკუნის კოდექსი, რომლის მეორე ეგზემპლარი სადმე სხვა არ არსებობს, და ყველა მნიშვნელოვანი ქართველი მწერლის პირადი არქივი. შესვლა უფასოა. შენობა — ყოფილი ნაცვლის სასახლეა. სტატია მათთვის, ვისაც სურს გაიგოს, რა უნდა ნახოს ამ დარბაზებში.
🏛️ ისტორია: საიუბილეო გამოფენიდან ნაცვლის სასახლემდე
1829 წელს თბილისში ალექსანდრე გრიბოედოვის სადარია გამართა. სწორედ ამ გამოფენის ნივთები გახდა მომავალი მუზეუმის პირველი ფონდი.
1930 წელს პოეტ ტიციან ტაბიძის და საქართველოს მწერალთა ფედერაციის ინიციატივით მუზეუმი ოფიციალურად გაიხსნა. დაიწყო კოლექციის სისტემატური შევსება: მთაწმინდაზე დაკრძალული მწერლებისა და საზოგადო მოღვაწეების — დიმიტრი ყიფიანის, ილია ჭავჭავაძის, აკაკი წერეთლის, ნინო ნიკოლაძის — პირადი არქივები.
1931 წელს მუზეუმის გამგედ დაინიშნა პოეტი გიორგი ლეონიძე — მისი ხელმძღვანელობით შეგროვდა ექსპოზიციის უმეტესი ნაწილი.
სახელი არქივის ზრდასთან ერთად იცვლებოდა. 1935 წელს — «მთაწმინდის ქართველ მწერალთა მუზეუმი». 1938 წელს — «ქართული ლიტერატურის სახელმწიფო მუზეუმი». იმავე წელს მუზეუმი კავკასიის რუსეთის იმპერატორის ნაცვლის მოადგილის ყოფილ სასახლეში გადავიდა, სადაც დღესაც მდებარეობს. 1967 წელს გიორგი ლეონიძის სახელი მიენიჭა.
2018 წელს — სამასშტაბო რეაბილიტაცია: ფასადი და ინტერიერი აღდგა, ექსპოზიციები განახლდა.
📖 რა ინახება კოლექციაში
- 130 000 ხელნაწერი — მუზეუმის მთავარი ღირებულება. ყველა მნიშვნელოვანი ქართველი მწერლის ორიგინალური ხელნაწერები, მონახაზები, წერილები, დოკუმენტები.
- 2000 ფერწერული და გრაფიკული ნამუშევარი — მწერლების პორტრეტები, ნაწარმოებების ილუსტრაციები, ქართული ლიტერატურული ცხოვრების ჟანრული სცენები.
- 27 000 ფოტოგრაფია — დოკუმენტური არქივი. სხვადასხვა ეპოქის ფოტოები.
- 40 000-ზე მეტი წიგნი — ბიბლიოთეკა იშვიათი გამოცემებით.
- დაახლ. 1000 სამახსოვრო ნივთი — პირადი ნივთები, ავეჯი, ყოველდღიური საგნები.
მთავარი ექსპონატი
«ქართველ ხალხის ქება» (ხათია-სოფიევსკის კოდექსი, XVII ს.) — ერთადერთი შემორჩენილი ხელნაწერი ძეგლი, რომელიც შუა საუკუნეების საქართველოს ცხოვრებასა და კულტურას აღწერს. მეორე ეგზემპლარი არ არსებობს.
შოთა რუსთაველის ექსპოზიცია
2014 წლიდან მუდმივი ექსპოზიცია «მიძღვნა შოთა რუსთაველს» — ნახატები, გრავიურები «ვეფხისტყაოსნის» მოტივებზე.
ხათია-სოფიევსკის კოდექსის ნახვა სთხოვე — XVII საუკუნე, ერთადერთი ეგზემპლარი. თანამშრომლებს პირდაპირ ჰკითხე: ისინი კარგად იცნობენ ექსპოზიციას და ისეთ დეტალებს ყვებიან, რაც ტაბლოებზე არ წერია. თუ სრული ექსკურსია გინდა — წინასწარ დაჯავშნე. შესვლა უფასოა, ხელნაწერების დარბაზი კი ნელა ღირს.
🗺️ როგორ გაატარო ვიზიტი
1️⃣ შედი და შეხედე შენობას — კავკასიის ნაცვლის ყოფილი სასახლე. XIX საუკუნის არქიტექტურა თავისთავად საინტერესოა.
2️⃣ ბიოგრაფიული დარბაზებიდან დაიწყე — ქართული ლიტერატურის ქრონოლოგია შუა საუკუნეებიდან XX საუკუნემდე.
3️⃣ ხათია-სოფიევსკის კოდექსი იპოვე — XVII საუკუნის ერთადერთი ხელნაწერი ძეგლი შუა საუკუნეების საქართველოს შესახებ.
4️⃣ ფოტოარქივი გამოიკვლიე — 27 000 დოკუმენტური სურათი სხვადასხვა ეპოქის ქართული ლიტერატურული ცხოვრებას ცოცხლად გვიჩვენებს.
5️⃣ «მიძღვნა შოთა რუსთაველს» დარბაზი ნახე «ვეფხისტყაოსნის» ნახატებითა და გრავიურებით.
💬 რას ამბობენ ვიზიტორები
«გასაოცარია — 130 000-ზე მეტი ხელნაწერი, 27 000 ფოტო, 40 000 წიგნი, 2000 ნახატი. გიორგი ლეონიძის სახელობის ქართული ლიტერატურის სახელმწიფო მუზეუმი — ადგილი, რომელსაც ნამდვილად ეწვიე.»
«ვიზიტის შემდეგ მთელი საღამო ქართველი მწერლების წიგნების ძებნაში გავატარე. ქართული ლიტერატურა გაცილებით მდიდარი გამოდგა, ვიდრე მეგონა.»
«გიდებმა ბევრი საინტერესო ამბავი მოგვიყვეს. განსაკუთრებული ყურადღება მიიქცია XVII საუკუნის კოდექსმა.»
🏁 ღირს თუ არა მოსვლა
XIX საუკუნის სასახლის შენობაში — უფასო შესვლა, 130 000 ხელნაწერი, შუა საუკუნეების კოდექსის მსოფლიოში ერთადერთი ეგზემპლარი — და თითქმის რიგები არ არის. ეს ის ტიპის მუზეუმია, რომელიც კულტურის გაგებას ბევრად ღრმად ხდის, ვიდრე ნებისმიერი ტურისტული მარშრუტი. ერთი-ორი საათი — და ქართული ლიტერატურის შესახებ უფრო მეტი გეცოდინება, ვიდრე მათ, ვინც აქ არასოდეს ყოფილა.
ℹ️ შესვლა უფასოა. მუზეუმი ორშაბათს დახურულია. გიდებთან ექსკურსია ცალკე ჯდება — ხელმისაწვდომობა და ენა წინასწარ გადაამოწმე. ინფორმაცია გამოქვეყნების მომენტისთვის არის აქტუალური.
ლეონიძის მუზეუმში ყოფილხართ? რომელმა ექსპონატმა მოახდინა ყველაზე დიდი შთაბეჭდილება — XVII საუკუნის კოდექსი, ხელნაწერები, რუსთაველის დარბაზი? გვიამბეთ — ყველა კომენტარს ვკითხულობთ ❤️
❓ ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები
💬 კავკასიის ნაცვლის მოადგილის ყოფილ სასახლეში. ამ შენობაში 1938 წლიდანაა. ვიზიტამდე ზუსტი მისამართი გადაამოწმე.
💬 1929 წელს — საბაბი გრიბოედოვის საიუბილეო გამოფენა გახდა. ოფიციალურად 1930 წელს გაიხსნა ტიციან ტაბიძის და მწერალთა ფედერაციის ინიციატივით.
💬 არა. შესვლა უფასოა ყველასთვის. გიდის ექსკურსია ცალკე ჯდება.
💬 «ქართველ ხალხის ქება» — XVII საუკუნის ხელნაწერი, შუა საუკუნეების საქართველოს ცხოვრებასა და კულტურას რომ აღწერს. მეორე ეგზემპლარი არ არსებობს. ლეონიძის მუზეუმშია.
💬 130 000-მდე ხელნაწერი, 2000-მდე ფერწ./გრაფ. ნამუშევარი, 27 000-მდე ფოტო, 1000-ზე მეტი სამახსოვრო ნივთი და 40 000-ზე მეტი წიგნი. კავკასიის ერთ-ერთი უდიდესი ლიტერატურული კოლექცია.
💬 ქართველი პოეტი (1899–1966), რომელიც 1931 წლიდან ხელმძღვანელობდა მუზეუმს. ექსპოზიციის უმეტესი ნაწილი მისი ხელმძღვანელობის პერიოდში შეგროვდა. 1967 წელს მუზეუმს მისი სახელი მიენიჭა.
💬 ორშაბათს. დანარჩენ დღეებში ღიაა. მიმდინარე განრიგი ვიზიტამდე გადაამოწმე.
34 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში