სვეტიცხოვლის ტაძარი მდებარეობს მცხეთაში და შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტში „მცხეთის ისტორიული ძეგლები“. დღევანდელი შენობა XI საუკუნისაა. დასავლეთ ფასადზე არსებული წარწერა მის მშენებლობას კათალიკოს მელქისედეკსა და ხუროთმოძღვარ არსუკისძეს უკავშირებს. ტაძარი დღემდე მოქმედია.
სამი ნაგებობა ერთ ადგილას
IV საუკუნე. პირველი ეკლესია ხის იყო და მირიან მეფის დროს აშენდა.
V საუკუნის ბოლო. მისი ადგილი დაიკავა ვახტანგ გორგასლის მიერ 480-იან წლებში აგებულმა სამნავიანმა ქვის ბაზილიკამ. მისი საძირკველი 1970-71 წლების რესტავრაციისას აღმოაჩინეს.
1010-1029 წლები. დღევანდელი ტაძარი კათალიკოს მელქისედეკის ბრძანებით ხუროთმოძღვარმა არსუკისძემ ააგო. ახალ შენობაში ბაზილიკის გრძივი კედლებისა და ბურჯების ნაშთები შევიდა.
XI საუკუნის შემდეგ. დღევანდელი გუმბათი XV საუკუნისაა, მისი ზედა ნაწილი კი XVII საუკუნეში გადაკეთდა. 1787 წელს მეფე ერეკლე II-მ ტაძარი რვაკოშკიანი საფორტიფიკაციო გალავნით შემოსაზღვრა.
სახელწოდების ლეგენდა
„სვეტიცხოველი“ „ცხოველ სვეტს“ ნიშნავს. ქართული გადმოცემით, მცხეთელმა ელიოზმა იერუსალიმიდან ქრისტეს კვართი ჩამოიტანა. მისი და, სიდონია, რელიქვიას შეეხო, გარდაიცვალა და მასთან ერთად დაკრძალეს. მის საფლავზე ცედარი გაიზარდა, საიდანაც პირველი ეკლესიის სვეტები გააკეთეს. გადმოცემით, მეშვიდე სვეტს სასწაულებრივი თვისებები ჰქონდა, აქედან მიიღო ტაძარმა სახელი.
დღეს
ტაძარში დაკრძალულია ქართველი მეფეები, მათ შორის ვახტანგ გორგასალი, ერეკლე II და გიორგი XII. ახლოს დგას ჯვრის მონასტერი, რომელიც იმავე იუნესკოს ობიექტშია შესული. ტაძრის ისტორიისა და მახლობლად მდებარე მიხეილ მამულაშვილის ბაღის შესახებ მეტი იხილეთ სტატიაში სვეტიცხოვლის ტაძარზე.




























