დაამატეთ ორგანიზაცია

ხერთვისის ციხე სამცხე-ჯავახეთში: ისტორია, X-XIV სს. და ვიზიტი

შექმნილია:
განახლებულია:

ხერთვისი შუა საუკუნეების ციხესიმაგრეა სამხრეთ საქართველოში, რომელიც კლდოვან კონცხზეა აგებული მტკვრისა და ფარავნის მდინარეების შესართავთან ახლოს. ის სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში, ახალციხიდან 30 კილომეტრში მდებარეობს. თუ ჯერ კიდევ არ ხართ დარწმუნებული, რა ნახოთ საქართველოში, ხერთვისი ღირს სანახავად.

ეს ღირსშესანიშნაობა შეტანილია ქვეყნის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. ის ასევე შედის იმ ძეგლებს შორის, რომლებსაც საქართველოს მთავრობა მსოფლიო მემკვიდრეობის სტატუსის მისაღებად სთავაზობს. საიდუმლო არ არის, რომ ამ სიებში მხოლოდ საქართველოს ულამაზესი ადგილები მოხვდნენ.

ქალაქის ცხოვრების შესახებ ინფორმაცია ადრეულ შუა საუკუნეებში პრაქტიკულად არ არსებობს, გარდა იმისა, რომ ის დავიწყებას მიეცა და ოფიციალურად ქალაქის სტატუსი მე-12 საუკუნეში მიენიჭა.

fortress-hertvisi

ქართველი მკვლევარებისა და მეცნიერების შრომის წყალობით, ამ ქალაქის არსებობის შესახებ ჯერ კიდევ ძვ. წ. IV საუკუნეში გახდა ცნობილი. ლეგენდები ალექსანდრე მაკედონელის აღმოსავლეთით ლაშქრობასა და ამ ციხესიმაგრისთვის ბრძოლაზე მოგვითხრობს, რომლის დაპყრობის მცდელობები წარუმატებელი აღმოჩნდა. თანამედროვე ისტორიკოსები თანხმდებიან, რომ ქალაქი ანტიკურ ხანაში დაარსდა, მაგრამ კატეგორიულად არ ეთანხმებიან იმ აზრს, რომ ალექსანდრე მაკედონელს და მის ჯარებს ოდესმე ფეხი დაუდგამთ აქ და ამას ლეგენდარული მეთაურის შესახებ ლამაზ ზღაპრად მიიჩნევენ.

ხერთვისის ციხესიმაგრის ხელსაყრელმა მდებარეობამ დიდად შეუწყო ხელი მის განვითარებას: ახლოს მდებარეობდა სავაჭრო გზა, რომელიც მტკვრის გასწვრივ ზღვის სანაპირომდე და ორ მეზობელ სახელმწიფომდე - თურქეთსა და სომხეთამდე მიდიოდა.

XII საუკუნის ბოლოს ძლიერი მიწისძვრა მოხდა, რამაც ციხესიმაგრის კედლები დაანგრია. ციხესიმაგრე ასევე მნიშვნელოვნად დაზიანდა მონღოლთა შემოსევის შედეგად, რამაც ის ნანგრევებად აქცია. მტრის ბატონობისგან განთავისუფლების შემდეგ, რაც დაახლოებით 1354-1356 წლებში მოხდა, ციხე აღდგა და ოდნავ გაფართოვდა. სამწუხაროდ, ციხესიმაგრის სრულად აღდგენა შეუძლებელი გახდა.

2017-2018 წლებში ეს არქიტექტურული ძეგლი რეკონსტრუქცია და გაუმჯობესება ჩაუტარდა. მუნიციპალური განვითარების ფონდმა დიდი ინვესტიციები ჩადო, ხოლო მსოფლიო ბანკმა მნიშვნელოვანი თანხები გამოყო ამ პროექტის რეალობად ქცევისთვის. რესტავრაციის შედეგად შესაძლებელი გახდა ადმინისტრაციული შენობის შეკეთება, ქალაქის კარიბჭეების შეკეთება, გზების მოასფალტება, კომფორტული პარკირების უზრუნველყოფა და კომუნალური მომსახურების გაუმჯობესება.

საქართველოს ღირსშესანიშნაობები ყველას აძლევს ისტორიის გაცნობის შესაძლებლობას: ამ ადგილის ინფრასტრუქტურა აკმაყოფილებს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა საჭიროებებს.

ასევე წაიკითხეთ

დარია ხარჩენკო
ავტორი:

დარია ხარჩენკო

თანამდებობა: საქართველოს გზამკვლევი

გამარჯობა! მე ვარ ასია, ლიცენზირებული გიდი და თქვენი მართველი საქართველოს საოცარ მსოფლიოში. მე დავანახებთ ყველაზე მშვენიერ და გახსენებულ ადგილებს ამ უნიკალურ ქ…

ვრცლად ავტორის შესახებ

33 კომენტარი

კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში

  • S
    Sarah Agam
    מפתיע לחשוב שהחומות של מצודת חרטווי שראו את לגיונות אלכסנדר הגדול נאלצו להתמודד עם כל כך הרבה אסונות לאורך השנים. זה כמו לקחת פיסת היסטוריה ולראות איך היא מתממשת מול עינינו, אבל כל עימות מחזק את המקום הזה. שהייתי שם, הרגשתי את כובד הזמן. המקום הזה לא רק סתם חורבות, הוא נושם, מדבר על עבר מסובך, על מלחמות טבע והתקפות אנושיות. אני זוכר את הרוח ששרקה בין חומות האבן, כאילו היא לוחשת סודות נשכחים. והווידאו המעניין שצירפתם, הוא בהחלט מקסים, נותן עוד פרספקטיבה על גיאורגיה. אבל מה לגבי הטיול שלכם לשם? איך העבר הזה נוגע לכם ביום-יום?
  • И
    Иван Волков
    Когда я впервые услышал о Хертвиси, то как-то сразу в голове нарисовался образ таинственных стен, за которыми прячется история. Мистика этих мест, где когда-то действительно могли греметь мечи, а вокруг царила борьба за власть и выживание. Крепость словно шепчет о своих тайнах, и, правда, в ней чувствуется дух и Александра Македонского, и пережитые страдания народа. Как же классно было бы там побывать, ощутить эту атмосферу.

    А после прочтения статьи задумался, а как на самом деле добраться? Понятно, что GPS не всегда находит такие места. Есть ли простые рекомендации по дороге? Или лучше всего взять какого-то местного гида?
  • J
    Julie Dubois
    Une forteresse qui a vu tant d'histoires, c'est fascinant. Je me souviens d'une fois où j'ai visité Khertvisi, l'air était chargé de mystère. Les murs, usés par le temps, racontaient des siècles de batailles et de résilience. J'ai ressenti un frisson en contemplant ces ruines, imaginant les soldats d'Alexandre, l'écho de leurs pas maîtrisant ces hauteurs. Mais quelle ironie, cette magnificence qui s'est heurtée au tremblement de terre ou aux hordes mongoles - comment un lieu si fort peut s'effondrer? J'aurais aimé en savoir plus sur la façon dont les gens d'aujourd'hui vivent à côté de ce témoin du passé. C'est un endroit où chaque pierre a son histoire, et je suis sûr que ceux qui y vivent ont leurs propres récits fascinants à partager.
  • Т
    Татьяна
    Путешественники по Грузии, просто невероятно вовремя нашла на Мадлоба эту статью про древний замок-крепость Хертвиси! 😍 В Тбилиси уже неделю, обожаю средневековые фортеции с видами, но с моей тягой к историческим местам без толп и длинных треков, эта свежая подборка 2026 года — идеал. Съездила в **Хертвиси** — в Ахалцихеском ущелье у реки Мтквари, крепость X века на скале, башни Тамари, разрушенная Тамерланом, но восстанавливаемая, панорама на Вардзию — как в сказке. Для городских девушек вроде меня это комфорт: 3 часа от столицы, подъём 15 мин, пикник у стен.

    Мадлоба даёт советы от местных: ехать утром без жары, 4WD для грунтовки, сезон весна-осень. Отзывы читателей подсказали закатные фото, FAQ — трансфер 40 лари, с детьми ок. Планирую вернуться с палаткой!

    А вы были в Хертвиси — что зацепило, башни или виды на Мтквари? Делитесь! 🤔
  • G
    GlebR2xw34
    Интересно, какие ещё археологические находки могут скрываться под крепостью, учитывая её долгую историю.
  • შ
    შალუტა
    კარგია, რომ ჰერვეტში მოეწყო ინფრასტრუქტურა ადამიანებისთვის შეზღუდული შესაძლებლობებით. მაინტერესებს, რა ტიპის აქტივობები ან ღონისძიებები ტარდება ახლა იქ, რათა კიდევ უფრო მოიზიდოს ტურისტები?
  • P
    Pip
    Is it possible to explore the fortress on your own, or do you need a guide? Also, are there skiing or snowboarding spots near Samtskhe-Javakheti for some winter fun after visiting the fortress?
  • დ
    დიმიტრი რობაქიძე
    ჰერთი ღირსშესანიშნავი ადგილია, რომელიც იზიდავს თავისი ისტორიით და სილამაზით. აღფრთოვანებული ვარ, რომ მტკვრისა და ფარავანის შესართავში მდებარეობს ეს უძველესი მშვენება. შემადგეს განსაკუთრებით საინტერესო იყო იმის გაგება, რომ ალექსანდრე მაკედონელი ცდილობდა მის აღებას, თუმცა ეს უფრო მითს ჰგავს. მიუხედავად ყველა გამოწვევისა, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში დაიცა ამ ადგილმა, მისი ნაწილობრივი აღდგენა და თანამედროვე ინფრასტრუქტური ნამდვილად სასიამოვნოა. მას შემდეგ, რაც 2017–2018 წლებში აღდგენითი სამუშაოები ჩატარდა, აქაურობა კიდევ უფრო მიმზიდველი გახდა ვიზიტორებისთვის. უხერხულობის გარეშე შეიძლება ითქვას, რომ ეს არის ჩვენი კულტურული მემკვიდრეობის ნამდვილი განძი.
  • O
    Odin Voss
    A detailed and engaging overview of Khertvisi Fortress! It's fascinating to learn about its potential origins from the 4th century BC, and the connection to legends of Alexander the Great is intriguing. The historical resilience of the fortress, facing earthquakes and Mongol invasions, highlights its significance. Also, it's great to hear about the recent restoration efforts and the inclusion of modern infrastructure. The consideration for accessibility makes it more welcoming. Looking forward to visiting this culturally rich site soon!
  • B
    Boris Volkov
    В статье указано, что крепость Хертвиси была основана в IV веке до н.э., а затем связана с Александром Македонским. Но историки говорят, что это миф. Возникает вопрос: на каких источниках основаны эти легенды и почему они до сих пор обсуждаются, если историческая правда, по всей видимости, другая?
  • М
    Марина Гогиберидзе
    Интересно, какие новые элементы инфраструктуры появились после реставрации крепости?
  • M
    Marjorie O.
    Visiting the Khertvisi Fortress was like stepping into a piece of ancient history. The location is stunning, perched on a high rock with a breathtaking view at the confluence of the Mtkvari and Paravani rivers. It's fascinating to learn that it dates back to the 4th century BC and has survived so much turbulence, including earthquakes and invasions. The recent restoration efforts are commendable, making it more accessible and preserving its historical charm. I truly appreciated the facilities for people with limited mobility, as it made our visit smooth and enjoyable. Does anyone know the current status of its UNESCO World Heritage nomination?
  • ლ
    ლიკა-ანა
    ამ საოცარ ადგილს ნამდვილად აქვს მგრძნობელობა და ისტორია. ვერ წარმომიდგენია, რამდენი დრო და ძალისხმევა დასჭირდა აკადემიკოსებს და ადგილობრივებს, რომ ამდენი წლის შემდეგ კვლავ სიცოცხლე მიეცათ ამ ადგილისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ვერ მოვახერხე სწორედ ამ წელს მასზე ვიზიტი, იმედია მალე ვნახავ. აწლეულად, გული მიხარია იმაზე, რომ ასეთი ადგილებიც გეორგიაში ხელმისაწვდომია ყველასთვის, მათ შორის შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისთვისაც. ეს ნამდვილად ქართვლის სიამაყეა!
  • ლ
    ლევანი
    არასდროს გამიგია, რომ ალექსანდრე მაკედონელი ცდილობდა ჰერთვისის ციხის დაკავებას. საინტერესოა, არსებობს რაიმე არქეოლოგიური ან ისტორიული მტკიცებულება, რომელიც ამ მითს ადასტურებს? რადგან ისტორიკოსები ამას არ ეთანხმებიან, იქნებ უკეთესია მეტი კვლევა ჩატარდეს ამ მიმართულებით.
  • N
    Norland Atherstone
    The fact that the Khertvisi Fortress is so ancient and has such a tumultuous history is fascinating. It's impressive to see its partial restoration efforts and modern adaptations, especially considering its age. The commitment to making the site accessible to people with disabilities is commendable. It's also intriguing that it's suggested for the UNESCO World Heritage list; it deserves that recognition.
  • К
    Катя
    А есть ли информация о планах по дальнейшей реставрации крепости? Интересно, планируется ли в будущем открытие музея на территории или проведение культурных мероприятий, таких как исторические реконструкции?
  • А
    Арсений
    Рад видеть, что сокровища нашей истории восстанавливаются и сохраняются для будущих поколений. Интересно, какие ещё крепости в Грузии предлагаются для включения в список объектов Всемирного наследия ЮНЕСКО?
  • ა
    ალექსაძე
    გაინტერესებს, არის თუ არა შესაძლებელი, რომ კერტვისის ციხის შემდგომი საუკუნეებში სხვაგვარი დატვირთვა ჰქონდეთ სხვადასხვა კულტურულ რაიონებს? ასევე, მართლაც რომ მოხვდეს ძეგლის სტატუსით იუნესკოს სიაში, როგორი სარგებელი შეიძლება ჰქონდეს ჩვენი რეგიონისათვის?
  • И
    Ира
    Замок в Самцхе-Джавахети привлекает своей древней историей и недавней реставрацией, создавая уникальное сочетание прошлого и настоящего.
  • J
    Junessa Goldmere
    Is the fortress currently open to visitors, and are there specific visiting hours or any restrictions regarding access to the restored areas?
  • C
    Christina (Chris) Bennett
    Is it really true that Alexander the Great tried to capture this fortress? I've read elsewhere that many historians consider such stories to be myths. Can anyone clarify this point with more evidence or sources?
  • А
    А. Ясенева
    Интересно было узнать о богатой истории крепости и её значении в прошлом. Особенно впечатляют древние легенды об Александре Македонском и её восстановление после землетрясения и монгольского нашествия. Здорово, что объект становится доступным для всех благодаря современной инфраструктуре. Надеюсь, крепость вскоре добавят в список Всемирного наследия ЮНЕСКО.
  • Л
    Л. Носков
    Недавно посетил крепость Хертвиси и был впечатлён её историей и величием. Особенно заинтересовала легенда про Александра Македонского. Место отлично подходит для фотосъемки благодаря живописным пейзажам и хорошо отреставрированным элементам архитектуры. Отдельно хочу отметить комфортную инфраструктуру для всех посетителей.
  • E
    Elvina
    Крепость Хертвиси произвела на меня огромное впечатление! Расположенная в стратегически важном месте, на слиянии рек Мтквари и Паравани, она словно погружает в атмосферу Средневековья. История этого места просто захватывает: даже предания о попытке Александра Македонского захватить крепость выглядят как часть великой легенды. Несмотря на разрушения, которые пережила крепость от землетрясений и монгольских нашествий, Хертвиси до сих пор сохраняет свою мощь и величие. Особенно поразила реставрация, которая позволила сохранить и адаптировать крепость для современных нужд. Это место, безусловно, заслуживает внимания и, возможно, в будущем станет объектом Всемирного наследия ЮНЕСКО.
  • v
    viktoriadosmetova
    Узнавать историю таких живописных мест безусловно интересно, но иногда по-настоящему дразнит)
    Хотелось бы мне увидеть своими глазами крепость Хартвиси, место, отстоявшее землетрясение, нашествия, даже самую разрушительную стихию - время!
  • Е
    Елена
    Крепость Хартвиси в Самцхе-Джавахети – это поистине уникальное место, которое заслуживает внимания и признания на мировом уровне. История этой крепости, начиная с времен Александра Македонского и до разрушений в 12 и 14 веках, впечатляет своей многогранностью и значимостью. Надеюсь, что крепость получит статус объекта Всемирного наследия, ведь это поможет сохранить её для будущих поколений и привлечь внимание к богатой истории Грузии.
  • К
    Клара
    Не могу не оставить комментарий. Я просто в очередной раз в восторге от того, как такое можно строить в горах! Читая статью о древнем замке-крепости Хертвиси, я удивляюсь тому, как люди смогли возвести такую величественную крепость в столь недоступном месте. Эти стены пронизаны историей, они словно свидетели многих событий и эпох. Меня поражает не только архитектурная мастерская, но и сила и настойчивость духа тех, кто строил и защищал этот замок. Каждый камень кажется пропитанным историей, и я бы с удовольствием отправилась в путешествие, чтобы самой увидеть этот величественный памятник прошлому.
  • y
    yshorts0.078
    Статья об античном замке-крепости Хертвиси в Ахалцихе просто великолепна! Я полностью погрузилась в его историческую атмосферу благодаря подробному описанию и увлекательным фотографиям. Узнав о его архитектуре, захватывающих видовых площадках и интересных фактах, я почувствовала, что уже находился там. Статья также предоставила полезные советы по посещению замка, что поможет мне насладиться каждым мгновением моей поездки. Я вдохновлена и с нетерпением жду возможности посетить Хертвиси и погрузиться в его богатую историю. Большое спасибо авторам за такое увлекательное руководство!
  • g
    gjfroksit228
    Очень красивое место. Сражу чувствуется вся величественность, которой наполнены подобные крепости. Жалко, что крепость сохранилась до наших времен в нелучшем состоянии, но и так она выглядит очень массивно и красиво. Сама крепость Хартвиси на горе, что придает ее более могущественное очарование
  • b
    bikteeva94
    Очень жаль, что придет время, когда от подобных архитектурных достопримечательностей ничего не останется. Крепость Хартвиси расположена в Самцхе-Джавахети, этот памятник Грузии относится к претендентам на приобретение статуса объекта Всемирного наследия. Также интересно было почитать про историю этих окрестностей.
  • М
    Марина
    Подобные места должны становиться всемирным наследием. Крепость Хартвиси очень красивая. Мы с мужем там гуляли, фотографировались. Ну, нам понравилось. Тогда мы не брали экскурсию, просто смотрели сами. Но благодаря этой статье Мадлоба, я узнала некоторые исторические факты. Все, кто будут отдыхать в Грузии, заезжайте посмотреть на Крепость Хартвиси - она того стоит.
  • И
    Иван
    Вообщем говоря удачное стратегическое положение, позволяющие хорошо оборонять крепость давало существенный профит. Плюс расположение на торговом пути, который позволял хозяевам крепости богатеть очень быстро. Я бы с удовольствием его посетил и осмотрел, поспрашивал местных о историях и легендах связанных с этим местом, поскольку я историк и интересуюсь такими штуками.
  • И
    Ира
    Прекрасная средневековая крепость Хертвиси на вершине горы просто манит взгляд. Так и хочется увидеть это место. Если тут действительно вступало войско Александра Македонского, то этому месту просто нет цены. Такие древние не забытые крепости стоить посетить и окунуться в древний мир. Конечно же также хотелось бы увидеть реки Мтквари и Паравани рядом с крепостью.
დახმარება