🏰 იმერეთის სიმაგრეები: შვიდი შუა საუკუნეების ფორპოსტი ძველი კოლხეთის მიწაზე
🏰 რა უნდა იცოდეთ იმერეთის სიმაგრეებზე
შვიდი შუა საუკუნეების სიმაგრე ხუთ მუნიციპალიტეტში: ანტიკური კოლხეთის შორაპანიდან ბაღდათის დიმნამდე, რომელიც გზამკვლევებში თითქმის არ ჩანს. ყველგან შესვლა უფასოა, ინფრასტრუქტურა კი თითქმის არ არის.
იმერეთი ისტორიული კოლხეთის ბირთვია, ოქროს საწმისის მითის მიწა. ამ სიმაგრეებს ფეოდალური ციხე-სიმაგრის ევროპული გაგებით კი არ უნდა შევხედოთ, არამედ გამვლელ ვაჭრებზე კონტროლის სისტემის რგოლებად, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში შავი ზღვის სანაპიროდან კავკასიის სიღრმისკენ სავაჭრო გზებს იცავდა. ვინც კვირილის ხეობას აკონტროლებდა, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ გასასვლელს ფლობდა. სიმაგრეები ამიტომ დადგეს კლდეებზე, ხეობების ყელებში და გზების თავზე.
Madloba-ზე იმერეთის შვიდი სიმაგრეა. ყველაზე ძველი, შორაპანი, ჯერ კიდევ ანტიკური ავტორების ნაწარმოებებში ჩანს. ყველაზე ახალი, მოდინახე, XVIII საუკუნეში აიგო. მათ შორის ხუთი სიმაგრეა სხვადასხვა ხარისხის შენარჩუნებით: შთამბეჭდავი კედლებიდან ნანგრევებამდე, რომლებიც კოორდინატებით უნდა ეძებო. უმეტეს მათგანთან სალარო, მაჩვენებელი და ტურისტული ჯგუფი არ არის.
გეოგრაფია გაფანტულია. მოდინახე და სვერი აღმოსავლეთით, საჩხერესა და ჭიათურასთან. შორაპანი და საზანო ცენტრში, ზესტაფონის მიდამოებში. სკანდა თერჯოლასთან, ტელეფისი დასავლეთით სამტრედიასთან, დიმნა სამხრეთით ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. ყველა შვიდის ერთ გასვლაში მოცვა შეუძლებელია, ორ-სამ ახლო სიმაგრეში ლოგიკური მარშრუტის გამართვა კი სავსებით შესაძლებელია.
სიმაგრეები იმერეთის არქიტექტურული ძეგლების სარეიტინგო შერჩევაშია Madloba-ზე, სადაც მათი ტაძრებთან და სხვა ძეგლებთან შედარება შეიძლება.
იმერეთის შვიდი სიმაგრე მიმართულებების მიხედვით
აირჩიეთ მიმართულება, კატალოგში სიმაგრეზე გადასასვლელად.
🏔️ საჩხერე და ჭიათურა (აღმოსავლეთი) 2
🍷 ზესტაფონი (ცენტრი) 2
🗺️ თერჯოლა და სამტრედია (დასავლეთი) 2
🍇 ბაღდათი (სამხრეთი) 1
ყველა შვიდი სიმაგრე ინტერაქტიულ რუკაზეა. მუქ-ვინისფერი მარკერი: მთავარი ობიექტები, შორაპანი და მოდინახე. ოქროსფერი: სვერი და ტელეფისი. ბეჟი: საზანო, სკანდა და დიმნა. მარკერზე დაჭერით კატალოგის ჩანაწერზე გადახვალ.
🗺️ იმერეთის სიმაგრეები რუკაზე
Google Maps-ში გახსნა🏰 შორაპანი: ანტიკური კოლხეთის დამცველი
შორაპნის სიმაგრე შორაპნის დაბაში, ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დგას, კლდოვან სერზე, სადაც კვირილა და დზირულა ერთდება. კოორდინატები: 42.09753, 43.08374.
ადგილი შემთხვევით არ შეირჩა. ანტიკურ ხანაში აქ კოლხეთის საზღვარი გადიოდა, და შორაპანი სამეფოს აღმოსავლეთ ფორპოსტი იყო: ამ კლდის მფლობელი სავაჭრო გზას შავი ზღვიდან იბერიასა და კავკასიის სიღრმისკენ აკონტროლებდა. სიმაგრე ანტიკური ავტორების ნაწარმოებებში რეგიონის ერთ-ერთ მთავარ პუნქტად ჩანს, და არქეოლოგები პირველ გამაგრებებს ჩვ.წ.აღ-მდე პერიოდს მიაკუთვნებენ. ეს შუა საუკუნეების ციხე კი არ არის, ეს ადგილი, რომელიც ორი ათასი წლის განმავლობაში სტრატეგიული იყო.
დღეს ჩანს მოგვიანო ეპოქების ფრაგმენტები: ქვის კედლები, კოშკები, გამაგრების ნაშთები, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში ხელახლა აიგო და გადაიკეთა. სიმაგრე სპარსულ და ოსმალეთის შემოჭრებს გადაიტანდა, ხელიდან ხელში გადადიოდა, ქართველი მეფეები კი კვლავ აღადგენდნენ. სიმაღლე ხეობაზე მთელ ველს ხსნიდა, სწორედ ამ ველისთვის სიმაგრეს ამდენჯერ ებრძოდნენ.
შორაპნის დაბიდან ასვლა შეიძლება. ასვლა მოკლეა, ზოგან კი ციცაბო. ზემოდან მდინარეების შეერთება და ხეობა ჩანს — სწორედ ამ ხედის გამო ღირს ვიზიტი. სიმაგრე ბუნებრივად ზესტაფონის ქალაქთან ერთ მარშრუტში ჯდება.
🏰 მოდინახე: ცერეთელების სიმაგრე საჩხერეზე
მოდინახე საჩხერიდან 1 კილომეტრით ჩრდილოეთით, ცარცოვანი კირქვის ქედზე, ზ.დ. 700 მეტრზე დგას. კოორდინატები: 42.34871, 43.40429. შვიდი სიმაგრიდან ყველაზე დოკუმენტირებული და დრამატული ისტორიის პატრონია, ამიტომ მას ცალკე მოდინახის სიმაგრის გზამკვლევი ეთმობა Madloba-ზე.
მოკლედ: სიმაგრე ცერეთელების გვარმა XVIII საუკუნის 30-იან წლებში ააგო. 1767 წელს ცერეთელებმა ის მეფეს გადასცეს. ადგილი თითქმის მიუვალი იყო: სიმაგრე დასახლებებიდან მოშორებით, ციცაბო ფერდობებით გარშემო, შტურმი კი თითქმის შეუძლებელი იყო. მოდინახე ისტორიაში მხოლოდ ერთხელ დაიპყრეს, 1810 წლის იმერეთის აჯანყების დროს, მაშინ, როდესაც მცველებს საკვები გამოელიათ.
1830 წელს სიმაგრის დიდი ნაწილი დაანგრიეს. 1991 წლის ძლიერმა მიწისძვრამ კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოარღვია. დღეს დიდი კედელი და რამდენიმე კოშკი შემორჩა. ქედზე გათხრებისას სამი კულტურული ფენა აღმოაჩინეს: ადრეული ბრინჯაოს ხანა, გვიანი ბრინჯაო და ადრეული რკინა, ანტიკური ეპოქა. 2018 წელს მოდინახეს ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა, 2019-დან კი რეაბილიტაცია მიმდინარეობს.
საჩხერის ქალაქთან ერთ მარშრუტში ჯდება. ასვლა ფეხით, ქედიდან ხეობაზე ხედი კარგია.
🏰 სვერი: სიმაგრე კლდეზე ჭიათურასთან
სვერი ჭიათურიდან 7 კილომეტრით სამხრეთით, სოფ. სვერის გარეუბანში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს. კოორდინატები: 42.23392, 43.31246.
ეს შუა საუკუნეების სიმაგრეა გორაზე, ისეთი, რომლებიც ადგილობრივი გზების გასაკონტროლებლად აიგებოდა. ჭიათურის მიდამოები კვირილის მდინარისა და მისი შენაკადების ხეობებით არის გაჭრილი, სიმაგრეები კი ამ ხეობებზე მოჩვენებ კლდოვან სერებზე დგებოდა. სვერი ამ სახისაა: კომპაქტური, გორაზე, კედლებისა და კოშკის შემორჩენილი ფრაგმენტებით.
ტურისტული ინფრასტრუქტურა არ არის, სწორედ ამიტომ სვერი ნიადაგ ელის იმ ადამიანებს, ვისაც ხალხის გარეშე ნანგრევები სიამოვნებს. სოფლიდან ფეხით გადადის ბილიკი. ზემოდან ირგვლივ გორები და ხეობა ჩანს. ადგილი წყნარია, განმარტოებული, და მოსანახულებლად ჩვეულებრივ ნახევარი საათი ან საათი ჰყოფნის.
ჭიათუriდან სოფ. სვერამდე ახლოა, სიმაგრე კი ჭიათურის ცნობილ საბჭოთა ბაგირგზებთან ერთ მარშრუტში ჯდება. მღვიმევის მონასტერი, ბუნებრივ გამოქვაბულში ჩამჯდომი, ასევე ახლოს არის.
🏰 ტელეფისი: ნანგრევები იმერეთის დასავლეთ კიდეზე
ტელეფისი სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფ. ტოლებიშია, იმერეთის დასავლეთ კიდეზე. კოორდინატები: 42.06731, 42.25452.
ეს შვიდიდან ყველაზე დასავლური სიმაგრეა, კავკასიის სიღრმის სავაჭრო გზებზე კი არ დგას, კოლხეთის დაბლობის, ანუ სანაპიროსკენ გამავალი გზის კიდეზე. სიმაგრე შუა საუკუნეების, მაღლობზე, ქვის კედლების შემორჩენილი ფრაგმენტებით. ისტორიული დოკუმენტაცია შორაპანთან ან მოდინახესთან შედარებით ნაკლებია, და ეს ნაწილობრივ სწორედ მის მიმზიდველობასაც განაპირობებს: ტელეფისი ისეთი ადგილია, სადაც ისტორია ფირფიტებზე კი არ არის ჩამოწერილი, კი კლდეებში ისარჩლება.
ჩასვლა მოითხოვს გეგმას. სამტრედია მთავარ სარკინიგზო ხაზზეა, მატარებელი ადვილია, მაგრამ სოფ. ტოლები სიმაგრითურთ ადგილობრივ ტრანსპორტს ან მანქანას მოითხოვს. ტურისტები აქ თითქმის არ არიან. ეს ნანგრევებია იმ ადამიანებისთვის, ვინც მიზანმიმართულად მოდის.
🏰 საზანო: სიმაგრე დზუსის ხეობაზე
საზანო სოფ. ქვედა საზანოსთან, ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში, სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით, მდ. დზუსის ხეობაში მდებარეობს. კოორდინატები: 42.18730, 43.08748.
სიმაგრის ადგილი შორაპნის ანალოგიურია: ხეობის გადასასვლელის კონტროლი, მაღალი პოზიცია, გამოსასვლელებზე გახსნილი ხედი. ზესტაფონიდან ახლოს, ვიდრე სხვა სიმაგრეების უმეტესობა, ეს კი ორ ობიექტს ერთ მარშრუტში ათავსებს: შორაპანი და საზანო ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში ერთ სამოგზაურო დღეში ბუნებრივია.
შენარჩუნება საშუალოა: კედლების ფრაგმენტები, გამაგრების კვალი ქედზე. ინფრასტრუქტურა არ არის, ასვლა ფეხით. ზესტაფონის მიდამოების ისტორიული ობიექტების ერთ დღეში მოსანახულებლად საზანო შორაპანს ემატება, ამ ადგილს კი სერიოზული გვერდგადახვევა არ სჭირდება.
🏰 სკანდა: ცენტრალური იმერეთის სიმაგრე
სკანდა თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, იმერეთის შიდა ნაწილში მდებარეობს. კოორდინატები: 42.26831, 43.04613.
სკანდა იმერეთის სიმაგრეების ისტორიულ მიმოხილვებში შორაპანთან და სვერთან ერთად ჩანს. შუა საუკუნეების გამაგრება გორაზე, ადგილობრივ გზებს გასკუთვნებული. თერჯოლის მხარე ზესტაფონსა და ქუთაისს შორის ასწვდება, სკანდა კი ამ შიდა თავდაცვის ქსელის ამ მონაკვეთს ფარავდა.
კედლების ფრაგმენტები შემორჩა. ინფრასტრუქტურა არ არის, ასვლა ფეხით, ვიზიტორები ცოტაა. ცენტრალური იმერეთის გავლით მარშრუტისთვის სკანდა ზესტაფონსა და ქუთაისს შორის ისტორიულ ობიექტს ამატებს.
🏰 დიმნა: შვიდიდან ყველაზე ნაკლებად ცნობილი
დიმნა სოფ. ზემო დიმის აღმოსავლეთ განაპირას, ბაღდათის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს. კოორდინატები: 42.18142, 43.05819.
ბაღდათი ყველაზე მეტად ვლადიმირ მაიაკოვსკის სამშობლოდ და მეღვინეობის ზონად არის ცნობილი, მაგრამ თავის საოборო ისტორიულ ფენასაც ფლობს. დიმნა ამ ფენის ნაწილია: შუა საუკუნეების სიმაგრე სოფელზე, სამხრეთიდან გასასვლელის გამაკონტროლებელი. შვიდიდან ყველაზე ნაკლებად დოკუმენტირებული და ვიზიტირებული.
შენარჩუნება მოკრძალებულია. დიმნა ექვსეულ სხვა სიმაგრეებს ვინც უკვე მოინახულა და თემას სრულად ხურავს, ან ბაღდათის მუნიციპალიტეტში ღვინისა და ბუნების გამო ჩამოსულ ადამიანს ეხება, ვინც ისტორიულ ობიექტსაც დაამატებს.
🗺️ მარშრუტის ვარიანტები
მარშრუტის ვარიანტები მიმართულებების მიხედვით
ქვემოთ თითოეული სიმაგრისთვის ტრანსპორტის მიმოხილვა: საიდან მოხვედრა სჯობს და რა საშუალებებით. ზოგადი პრინციპი: შორაპანამდე და ტელეფისამდე საზოგადოებრივი ტრანსპორტი ახლო ქალაქამდე მიდის, შემდეგ ტაქსი. სკანდამდე, დიმნამდე და საზანომდე თითქმის მხოლოდ მანქანა.
როგორ მივიდეთ ახლო საორიენტაციო პუნქტები
📜 კოლხეთი, ოქროს საწმისი და საოborო სისტემა
იმერეთში ამდენი სიმაგრის გაჩენა რომ გავიგოთ, საჭიროა გავიხსენოთ, რა მიწაა ეს ანტიკურ ხანაში. კოლხეთი იყო, ბერძნებისთვის ცნობილი სამყაროს შორეული აღმოსავლეთი, სამეფო, სადაც იასონი და არგონავტები ოქროს საწმისის საძებნელად ცურავდნენ. მითი ლეგენდარულია, გეოგრაფია კი რეალური: კოლხეთი თანამედროვე იმერეთის, სამეგრელოსა და მეზობელი რეგიონების ტერიტორიას მოიცავდა.
კოლხეთი მდიდარი იყო, და კვირილის ხეობა შავი ზღვის სანაპიროდან კავკასიის სიღრმისა და სპარსეთისკენ მიმავალი სახმელეთო გზის ღერძი იყო. ვინც ტრანზიტს აკონტროლებდა, ბაჟს იღებდა და ხელისუფლებას ინარჩუნებდა. ამიტომ სიმაგრეები კლდეებზე: შორაპანი ხეობის შესასვლელთან, დანარჩენი მის მიღმა გზებზე. ეს ევროპული გაგებით ფეოდალური ციხე-სიმაგრეების ჯაჭვი კი არ იყო, საერთო ტრანსპორტის კონტროლის ინფრასტრუქტურა იყო.
საუკუნეების განმავლობაში სიმაგრეები ახალი საფრთხეების შესაბამისად გადაიკეთა. სპარსული, ოსმალეთისა და ქართული შუა საუკუნეების ომმა, ქართული სამთავროების შორის შიდა კონფლიქტებმა, XIX საუკუნის რუსეთთან ბრძოლამ, თითოეულმა თავისი ქვის ფენა დამატა ან სხვისი წაარღვია. მოდინახე, XVIII საუკუნეში აგებული, გვიჩვენებს, რომ ამ სახის საქმიანობა იმერეთში ახალ ხანაშიც გრძელდებოდა.
რაჭა და იმერეთი ოქროს საწმისის კვალდაკვალ ძველი კოლხეთის ამბავს Madloba-ზე უფრო ვრცლად მოგვითხრობს. სიმაგრეებთან ერთ ისტორიულ სივრცეში გელათის მონასტრული კომპლექსი ქუთაისთან, UNESCO-ს ძეგლი, ეხმარება იმერეთის შუა საუკუნეების ისტორიის სრულ სურათის ჩამოყალიბებაში.
📌 რა წავიღოთ
ჩამოტვირთეთ იმერეთის სიმაგრეების გზამკვლევი
7 სიმაგრე კოორდინატებით, ისტორიით, ხელმისაწვდომობის დონით და Madloba-ს კატალოგის ბმულებით. შეინახეთ ტელეფონში ოფლაინ გამოყენებისთვის.
იმერეთის სიმაგრეებში ყოფილხართ? დატოვეთ შეფასება Madloba-ზე: გვიამბეთ, რომელამდე მოახერხეთ მოხვედრა, ნაკლებ ცნობილ ნანგრევებამდე გზა როგორ გაარკვიეთ და რომელი სიმაგრე ყველაზე მეტად გაგიკვირვათ.
ინფორმაცია განახლებულია 2026 წლის ივნისისთვის. გასვლამდე გადაამოწმეთ გზის მდგომარეობა და ამინდი, განსაკუთრებით ბაღდათისა და თერჯოლის მუნიციპალიტეტების მცირე სიმაგრეებისთვის.
❓ ხშირად დასმული კითხვები
Madloba-ს კატალოგში შვიდი: მოდინახე, შორაპანი, სვერი, ტელეფისი, საზანო, სკანდა და დიმნა. ხუთ მუნიციპალიტეტშია გაფანტული, საჩხერიდან აღმოსავლეთით სამტრედიამდე დასავლეთით.
შორაპანი. ამ ადგილზე პირველ გამაგრებებს არქეოლოგები ჩვ.წ.აღ-მდე პერიოდს მიაკუთვნებენ. ანტიკური ავტორების ნაწარმოებებში ის ძველი კოლხეთის სამეფოს ერთ-ერთ მთავარ პუნქტად ჩანს. ყოველ ისტორიულ პერიოდში ხელახლა ააგეს.
შორაპანი და მოდინახე. შორაპანი ისტორიულად ყველაზე მნიშვნელოვანია, კლდოვანი პოზიცია მდინარეების შეერთებაზე კი თვალსაჩინოა. მოდინახე ყველაზე კარგად შემორჩენილი კედლებითა და კოშკებით, დრამატული ისტორიით გამოირჩევა. ორივე ახლო ქალაქებთანაა: შორაპანი ზესტაფონთან, მოდინახე საჩხერესთან.
ნაწილობრივ. მატარებელი ან მარშრუტკა ზესტაფონამდე (შორაპანი), საჩხერემდე (მოდინახე), ჭიათურამდე (სვერი) და სამტრედიამდე (ტელეფისი) დადის, შემდეგ ადგილობრივი ტაქსი და ფეხით ასვლა. სკანდამდე და დიმნამდე პრაქტიკულად მხოლოდ მანქანა.
ნახევარ საათიდან საათამდე ასვლის ჩათვლით. მცირე, სვერი, სკანდა, დიმნა, კომპაქტური და სწრაფი. შორაპანი და მოდინახე, სადაც მეტი სანახავია და ხედებიც კარგია, მეტ დროს იმსახურებს.
იმერეთის სიმაგრეები პირველ რიგში სამხედრო ობიექტები, სავაჭრო გზებზე კონტროლის პუნქტები იყო, არა სამონასტრო კომპლექსები. უმეტეს მათგანში მოქმედი ეკლესია არ არის. ეს რეგიონის სამხედრო და პოლიტიკური ისტორიის ძეგლებია.
მერეთი ისტორიული კოლხეთის ბირთვია, სამეფო, სადაც ბერძნული მითის მიხედვით, იასონი და არგონავტები ოქროს საწმისის საძებნელად ცურავდნენ. სიმაგრეები კოლხეთის სავაჭრო გზების თავდაცვის ქსელის ნაწილი იყო. რაჭა და იმერეთი ოქროს საწმისის კვალდაკვალ კავშირს დეტალურად განიხილავს.
შორაპანი და საზანო ზესტაფონთან და ადგილობრივ ღვინოსთან კომბინირდება. მოდინახე საჩხერის ქალაქთან. სვერი ჭიათურასთან, მის საბჭოთა ბაგირგზებთან და მღვიმევის მონასტერთან ბუნებრივ გამოქვაბულში. ყველა მიმართულებიდან ახლოს გელათის მონასტრული კომპლექსი ქუთაისთანაა.
2 კომენტარი
კომენტარის დასატოვებლად შედით ანგარიშში